Müasir sənaye və məişət elektrik şəbəkələrində avadanlıqların təhlükəsizliyini təmin etmək üçün müxtəlif qoruyucu vasitələrdən istifadə olunur. Bunlar arasında faza qoruyucu rele xüsusi əhəmiyyət daşıyır, çünki o, gərginlik dalğalanmaları və faza nasazlıqları zamanı həssas avadanlıqları sıradan çıxmaqdan qoruyur. Elektrik mühərrikləri, nasoslar və digər üç fazalı qurğular qeyri-sabit şəbəkə şəraitində asanlıqla zədələnə bilər ki, bu da ciddi maliyyə itkilərinə səbəb olur. Bu mövzu ilə bağlı «Avtomat açar nədir və diferensial avtomatdan fərqi» məqaləmizə də nəzər sala bilərsiniz.
Bu cihazlar şəbəkədəki gərginliyin nominal dəyərlərdən kənara çıxmasını, faza itkisini və ya ardıcıllığın pozulmasını dərhal aşkar edərək idarəetmə dövrəsini açır. Nəticədə mühərrik və ya digər istehlakçı təhlükəsiz vəziyyətə keçirilir, qəza vəziyyətinin qarşısı alınır. Təhlükəsizlik və düzgün quraşdırma qaydalarına riayət etmək uzunmüddətli iş rejiminin əsas şərtidir.
Qısa cavab
- Faza qoruyucu rele şəbəkəni gərginlik düşməsi, faza itkisi və asimmetriyadan qoruyur.
- Cihaz üçfazalı (380V) və birfazalı (220V) sistemlərdə tətbiq edilir.
- Qoşulma zamanı giriş fazaları terminala, çıxış kontaktları isə kontaktora birləşdirilir.
- Yüksək gərginliklə işlədiyindən quraşdırma peşəkar mütəxəssisə həvalə olunmalıdır.
Mündəricat
Faza qoruyucu rele nədir və nəyi izləyir?
Gərginlik nəzarət cihazları elektrik xəttindəki parametrləri davamlı olaraq ölçür. Şəbəkədə hər hansı bir nasazlıq baş verdikdə, mexanizm dərhal siqnal verir. Əsasən üç fazalı sistemlərdə istifadə olunan bu qurğular bir neçə kritik parametri eyni anda izləmək qabiliyyətinə malikdir. Müasir idarəetmə lövhələrində bu elementlər əvəzedilməz hissə hesab olunur.
İzlənən əsas parametrlər
Cihazlar iş zamanı bir sıra vacib göstəricilərə nəzarət edir:
- Faza itkisi: Hər hansı bir fazanın yoxa çıxması mühərriklərin yanmasına səbəb ola bilər.
- Faza ardıcıllığı: Düzgün fırlanma istiqamətini qorumaq üçün ardıcıllıq izlənilir.
- Gərginlik hədləri: Maksimum və minimum icazə verilən səviyyələrdən kənaraçıxmalar.
- Asimmetriya: Fazalar arasındakı gərginlik balanssızlığının təyin edilməsi.
| Parametr | 3-fazalı sistem (400V) | 1-fazalı sistem (230V) |
|---|---|---|
| Əsas təyinat | Mühərrik və kompressorlar | Məişət texnikası, kombi |
| İzlənən xəttlər | L1, L2, L3 (və Neytral) | Faza və Neytral |
| Qoşulma forması | Birbaşa və ya kontaktor vasitəsilə | Birbaşa avtomat vasitəsilə |
Faza qoruyucu rele necə qoşulur və quraşdırma qaydaları
Qurğunun quraşdırılması prosesi müəyyən texniki biliklər tələb edir. Adətən DIN rels üzərinə montaj edilir. 3 faza qoruyucu rele sistemlərinə gəldikdə, üç fazanın xətti (L1, L2, L3) və bəzi hallarda neytral (N) naqil müvafiq terminallara daxil olur. Çıxış hissəsində yerləşən NO və COM kontaktları isə idarəetmə dövrəsinə, daha dəqiq desək, kontaktorun sarğısına ardıcıl olaraq qoşulur.
Diqqət
Elektrik şəbəkəsi ilə işləyərkən hər zaman əsas giriş avtomatını söndürün. Təhlükəsizlik qaydalarına əməl olunmaması həyati təhlükə yaradır. Montaj işini ixtisaslı elektrik mütəxəssisinə həvalə edin.
- Gərginliyin kəsilməsi. Paneldəki əsas giriş açarını söndürərək cərəyanı tam dayandırın.
- Relenin bərkidilməsi. Cihazı DIN rels üzərinə möhkəm şəkildə oturdun.
- Naqillərin birləşdirilməsi. Giriş fazalarını müvafiq L terminallarına, neytralı isə N terminalına daxil edin.
- İdarəetmə dövrəsinin quraşdırılması. Çıxış kontaktlarını (NO/COM) kontaktorun sarğı dövrəsinə qoşun.
- Test yoxlaması. Enerjini verərək cihazın işıq indikatorlarını və iş rejimini yoxlayın.
Məsləhət
Qurğunu quraşdırarkən onun işçi cərəyanının qoşulacağı kontaktorun gücünə uyğun gəldiyindən əmin olun. Əks halda xarici kontaktor istifadəsi zəruri olacaq.
Üstünlüklər
- Avadanlıqların ömrünü uzadır
- Qəza riskini minimuma endirir
- Avtomatik bərpa xüsusiyyəti mövcuddur
- Geniş tənzimləmə imkanları təqdim edir
Çatışmazlıqlar
- Peşəkar quraşdırma tələb edir
- Paneldə əlavə yer tutur
- Yanlış tənzimləmə yalançı açılmalara səbəb ola bilər
Tez-tez verilən suallar
Faza qoruyucu rele necə qoşulur?
Giriş fazaları müvafiq terminallara daxil edilir, çıxışdakı qoruyucu kontaktlar isə idarəetmə kontaktorunun sarğı dövrəsinə ardıcıl birləşdirilir.
3 faza qoruyucu rele evdə istifadə oluna bilərmi?
Bəli, əgər evinizdə üçfazalı mühərrik, su nasosu və ya güclü istilik sistemi kimi üçfazalı avadanlıqlar mövcuddursa, bu cihazlardan istifadə etmək zəruridir.
Faza qoruyucu avtomat ilə rele arasındakı fərq nədədir?
Adi avtomatlar qısa qapanma və həddindən artıq yüklənmədən qoruyur. Rele isə faza itkisi, asimmetriya və gərginlik səviyyəsinə nəzarət edərək idarəetmə dövrəsini kəsir.
Nəticə
Elektrik şəbəkəsinin sabitliyini qorumaq və bahalı avadanlıqların sıradan çıxmasının qarşısını almaq üçün bu cihazların tətbiqi zəruridir. Düzgün seçilmiş və peşəkar şəkildə quraşdırılmış sistem uzun illər boyu etibarlı xidmət göstərir.